29/04/2021 10:26
Xem với cỡ chữ

Những điểm mới quy định về chế độ quản lý tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động đối với NHPT

Ban Tài chính Kế toán (bài đăng Tạp chí HTPT, Tháng 4/2021).
Ngân hàng Phát triển Việt Nam (NHPT) được thành lập theo Quyết định số 108/2006/QĐ-TTg ngày 19/5/2006 của Thủ tướng Chính phủ, thực hiện chế độ quản lý tài chính theo Quyết định số 44/2007/QĐ-TTg ngày 30/3/2007 của Thủ tướng Chính phủ (Quyết định 44). Qua một thời gian hoạt động, nhằm phù hợp với bối cảnh mới, ngày 31/3/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 46/2021/NĐ-CP (Nghị định 46) về cơ chế quản lý tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động của NHPT. 
Nghị định 46 có nhiều điểm khác biệt so với cơ chế tài chính quy định tại Quyết định 44, thể hiện ở một số điểm chính sau:
1. Về tổng thể: Quy chế quản lý tài chính mới được ban hành theo thể thức Nghị định của Chính phủ thay vì Quyết định của Thủ tướng Chính phủ như tại Quyết định 44. 
Trong Nghị định 46 cũng quy định thêm về Đối tượng áp dụng, Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước như: Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Lao động – thương binh và Xã hội, các bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc TW...
Nội dung Nghị định có 42 điều thay vì 34 điều như trong Quyết định 44. 
2. Về phạm vi Nghị định: Nghị định 46 không chỉ quy định về chế độ quản lý tài chính mà còn quy định việc đánh giá hiệu quả hoạt động đối với NHPT. Việc đánh giá hiệu quả hoạt động được thực hiện hàng năm, căn cứ trên 5 tiêu chí, gồm: tín dụng đầu tư của Nhà nước (TDĐT); tỷ lệ nợ xấu; kết quả tài chính; tình hình chấp hành pháp luật về đầu tư, quản lý và sử dụng vốn Nhà nước tại NHPT đối với các nghiệp vụ phát sinh trong năm đánh giá; tình hình chấp hành chế độ báo cáo. Cách thức xác định các chỉ tiêu đánh giá được Bộ Tài chính quy định cụ thể tại Thông tư. Kết quả đánh giá hiệu quả hoạt động của NHPT là căn cứ để đánh giá kết quả hoạt động người quản lý; là căn cứ xác định mức trích lập các quỹ khen thưởng, phúc lợi người lao động và quỹ khen thưởng người quản lý, Ban kiểm soát.
3. Về nguyên tắc quản lý tài chính: Nghị định 46 quy định NHPT được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho vay tái cấp vốn theo quy định của pháp luật; không quy định trách nhiệm của NHNN trong việc hướng dẫn NHPT nội dung này. 
4. Về vốn điều lệ: Nghị định 46 quy định nguồn tăng vốn điều lệ gồm: nguồn ngân sách nhà nước cấp, bổ sung từ quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, bổ sung từ quỹ đầu tư phát triển hoặc các nguồn khác theo quy định của pháp luật. Như vậy, quỹ đầu tư phát triển ngoài việc sử dụng để đầu tư mở rộng quy mô hoạt động và đổi mới công nghệ trang thiết bị, điều kiện làm việc của NHPT còn được dùng để bổ sung vốn điều lệ cho NHPT.
5. Vốn tự có: Nghị định 46 quy định phương pháp xác định vốn tự có làm căn cứ tính toán các giới hạn tín dụng theo quy định của pháp luật về tín dụng đầu tư. Trong giai đoạn tái cơ cấu, việc tính vốn tự có được áp dụng cơ chế đặc thù (NHPT không phải giảm trừ phần chênh lệch thu chi âm lũy kế).
6. Đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm tài sản cố định (ĐTXDCB, TSCĐ): Nghị định 46 không quy định nguồn vốn ĐTXDCB, TSCĐ như Quyết định 44; thay vào đó, Nghị định 46 quy định việc ĐTXDCB, TSCĐ phục vụ cho hoạt động của NHPT tuân thủ theo quy định của pháp luật đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và theo kế hoạch hằng năm được Hội đồng quản trị phê duyệt. Đồng thời, Nghị định 46 thay đổi quy định về giới hạn ĐTXDCB, TSCĐ như sau: tổng giá trị còn lại của toàn bộ tài sản cố định phục vụ cho hoạt động của NHPT không vượt quá 25% vốn điều lệ và quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ phản ánh trên sổ sách kế toán của NHPT.
7. Phân loại nợ: NHPT thực hiện phân loại nợ theo hướng dẫn của NHNN. Tuy nhiên, căn cứ kết quả phân loại nợ này, NHPT phải tính toán đầy đủ và theo dõi số dự phòng rủi ro cần phải trích lập (dự phòng chung và dự phòng cụ thể) của từng hoạt động tín dụng theo mức trích lập theo hướng dẫn của NHNN đối với các ngân hàng thương mại. 
8. Quỹ dự phòng rủi ro tín dụng (DPRR):
- Hiện nay, NHPT theo dõi quỹ DPRR của riêng từng hoạt động cho vay. Tuy nhiên, theo Nghị định 46, NHPT thực hiện quản lý, theo dõi riêng đối với hai quỹ DPRR: quỹ DPRR tín dụng đầu tư, tín dụng xuất khẩu, nợ vay bắt buộc bảo lãnh (TDĐT, TDXK, BL) và quỹ dự phòng rủi ro các khoản nợ vay khác. 
- Việc trích lập quỹ DPRR TDĐT, TDXK, BL: số trích lập do NHPT quyết định căn cứ chênh lệch thu chi tài chính, tối thiểu bằng 0,75% tổng dư nợ và tối đa bằng số phải trích lập theo quy định của NHNN đối với NHTM.
- Việc trích lập quỹ DPRR các khoản cho vay khác: ngoại trừ một số khoản cho vay lại vốn vay nước ngoài có cơ chế trích lập riêng, đối với các khoản cho vay khác còn lại NHPT chịu rủi ro tín dụng, dự phòng rủi ro trích lập căn cứ chênh lệch thu chi của toàn bộ các hoạt động cho vay này.  
- Các quỹ dự phòng rủi ro được sử dụng để xử lý rủi ro theo Quy chế xử lý rủi ro tín dụng tại NHPT do Thủ tướng Chính phủ ban hành.
9. Dự phòng khác: Ngoài DPRR tín dụng, Nghị định 46 quy định NHPT phải trích lập các khoản dự phòng khác (dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất các khoản đầu tư tài chính, nợ phải thu khó đòi, các khoản dự phòng khác) như doanh nghiệp và các ngân hàng thương mại về trích lập, sử dụng các khoản. Số trích lập hàng năm phụ thuộc khả năng tài chính của NHPT.
10. Cấp bù lãi suất: Cấp bù lãi suất tại Nghị định 46 không chỉ gồm cấp bù cho vay TDĐT, TDXK mà còn là số cấp bù cho hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn tại ngân hàng thương mại cũng như cấp hỗ trợ sau đầu tư. Ngoài ra, NHPT được cấp bù cho số vốn huy động đã ứng ra để thực hiện trả nợ thay cho khách hàng vì thiếu Quỹ DPRR bảo lãnh. 
11. Phí quản lý: Thay vì tính 25% trên số thu lãi thực tế như Quyết định 44, theo Nghị định 46, NHPT được tính phí quản lý trên dư nợ bình quân, không bao gồm các khoản nợ khoanh, nợ quá hạn đối với các khoản cho vay mới theo Nghị định 32/2017/NĐ-CP. Tỷ lệ phí quản lý do NHPT đề xuất báo cáo Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định; ổn định trong từng thời kỳ 03 năm. 
12. Chi phí: Chi phí của NHPT gồm chi cho hoạt động nghiệp vụ, chi trích lập dự phòng và chi hoạt động bộ máy. Trong đó, chi hoạt động bộ máy gồm: Chi cho người lao động và người quản lý, chi cho hoạt động quản lý và công vụ, chi về tài sản. 
Theo Quyết định 44, NHPT phải trích lập quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm. Tuy nhiên, theo Nghị định 46, NHPT không phải trích lập quỹ này, khoản chi phí liên quan được ghi nhận vào chi phí khi phát sinh. Ngoài ra, NHPT được ghi nhận vào chi phí hoạt động bộ máy đối với khoản hỗ trợ cho người lao động thuộc đối tượng lao động dôi dư, lao động có nguyện vọng nghỉ hưu trước tuổi khi NHPT thực hiện cơ cấu lại.
13. Tiền lương: Nghị định 46 quy định cơ chế tiền lương của NHPT trong hai giai đoạn: giai đoạn cơ cấu lại và sau khi cơ cấu lại. Trong giai đoạn cơ cấu lại, tiền lương của người lao động được xác định trên cơ sở tiền lương bình quân thực hiện năm 2018 và điều chỉnh theo mức tăng chỉ số giá tiêu dùng hằng năm so với năm 2018; tiền lương của người quản lý theo đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Sau khi cơ cấu lại, cơ chế tiền lương của NHPT thực hiện theo quy định của pháp luật đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, phù hợp với tính chất, mô hình và hoạt động của NHPT và hướng dẫn của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. 
14. Kết quả tài chính và các quỹ trích sau chênh lệch thu chi: Khi kết quả tài chính trong năm đạt thặng dư, sau khi bù đắp khoản thâm hụt từ những năm trước (nếu có), được phân phối vào quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ; quỹ dự phòng tài chính; quỹ đầu tư phát triển; quỹ khen thưởng, phúc lợi cho người lao động; quỹ thưởng người quản lý và Ban kiểm soát. So với Quyết định 44, NHPT được trích thêm 2 quỹ mới là: quỹ dự phòng tài chính và quỹ thưởng người quản lý và Ban kiểm soát. NHPT phải xây dựng, ban hành Quy chế quản lý sử dụng các quỹ theo quy định của pháp luật để áp dụng trong nội bộ ngân hàng. 
15. Chế độ kế toán: Chế độ kế toán của NHPT do Bộ Tài chính quy định. NHPT thực hiện hạch toán thu nhập, chi phí theo phương pháp kế toán thực thu - thực chi (riêng đối với các khoản thu cấp bù lãi suất và thu phí quản lý do ngân sách nhà nước cấp, NHPT hạch toán dự thu; đối với quỹ lương còn lại chưa chi hết trong năm, NHPT hạch toán dự chi). Tuy nhiên, trong thời hạn tối đa 05 năm, NHPT phải chuyển đổi sang phương pháp kế toán dồn tích.
16. Kế hoạch và báo cáo hoạt động: 
- NHPT phải báo cáo kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn và hằng năm theo quy định của Luật Đầu tư công. NHPT phải lập kế hoạch tài chính gửi Bộ Tài chính để Bộ Tài chính rà soát có ý kiến và giao chỉ tiêu đánh giá, xếp loại đối với NHPT; kế hoạch này sẽ được Hội đồng quản trị phê duyệt để làm căn cứ triển khai thực hiện. Kế hoạch tài chính bao gồm 6 kế hoạch: kế hoạch nguồn vốn - sử dụng vốn; kế hoạch cấp bù lãi suất và phí quản lý; kế hoạch đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm, nâng cấp, hiện đại hóa tài sản; kế hoạch thu nhập, chi phí, kết quả tài chính; kế hoạch lao động, tiền lương; kế hoạch cấp hỗ trợ sau đầu tư đối với các Hợp đồng phát sinh trước thời điểm Nghị định số 32/2017/NĐ-CP có hiệu lực thi hành và kế hoạch cấp bổ sung quỹ dự phòng bảo lãnh theo quy định của pháp luật.
- NHPT phải thực hiện chế độ báo cáo gồm: báo cáo kế hoạch tài chính; báo cáo tài chính/báo cáo quyết toán tài chính; báo cáo hoạt động nghiệp vụ và báo cáo tình hình hoạt động. Trong đó, đối với báo cáo tài chính: NHPT phải lập báo cáo tài chính riêng lẻ và báo cáo tài chính hợp nhất. Báo cáo quyết toán tài chính hằng năm được Hội đồng quản trị phê duyệt trước khi gửi Bộ Tài chính và NHNN.
17. Kiểm toán: Khác với quy định tại Quyết định 1515/QĐ-TTg ngày 03/9/2015, theo Nghị định 46, báo cáo tài chính hằng năm của NHPT được kiểm toán bởi Kiểm toán nhà nước hoặc kiểm toán độc lập. Kiểm toán nhà nước thực hiện kiểm toán theo kế hoạch của Kiểm toán nhà nước.
Như vậy, qua 17 điểm nêu trên, có thể thấy, Nghị định 46 đã có sự thay đổi rất nhiều nội dung so với Quyết định 44. Khi triển khai trong thực tế, những thay đổi này sẽ có tác động lớn đến mọi mặt hoạt động của NHPT. Nghị định có hiệu lực từ ngày 01/6/2021 và áp dụng từ năm tài chính 2021. Như vậy, chỉ còn hơn 1 tháng là đến thời điểm có hiệu lực của Nghị định, khối lượng công việc của các đơn vị NHPT cần thực hiện rất lớn. Do vậy, để triển khai kịp thời và có hiệu quả các quy định của Nghị định, đòi hỏi có sự nỗ lực cao và khẩn trương của các đơn vị trong hệ thống NHPT. Việc triển khai thành công cơ chế quản lý tài chính và đánh giá hiệu quả hoạt động theo tinh thần của Nghị định 46, sẽ là 1 trong những tiền đề quan trọng để NHPT thực hiện thành công việc tái cơ cấu trong thời gian tới./.
Tìm theo ngày :

Khách online:3277
Lượt truy cập: 12778424