13/08/2018 16:31
Xem với cỡ chữ

Một số điểm mới của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số 15/2017/QH14 ngày 21/6/2017

Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số 15/2017/QH14 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIV thông qua ngày 21/6/2017 với 10 chương 134 điều. Luật mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2018 thay thế Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước số 09/2008/QH12 ngày 03/6/2008.

Luật Quản lý, sử dụng TSC ban hành đã tạo cơ sở pháp lý để quản lý chặt chẽ, sử dụng tiết kiệm TSC; ngăn chặn, đẩy lùi thất thoát, lãng phí, tham nhũng và các hành vi khác xâm phạm TSC; khai thác, sử dụng TSC hợp lý, hiệu quả; chuẩn hóa công tác quản lý TSC. Theo đó, Luật ban hành có những điểm mới như sau:
1. Về quy định chung: Phân định rõ loại đối tượng áp dụng; đồng thời quy định cụ thể chế độ quản lý, sử dụng tài sản công của các đối tượng áp dụng.
2. Về phạm vi điều chỉnh: Mở rộng phạm vi điều chỉnh tới tất cả các loại TSC được quy định tại Điều 53 Hiến pháp năm 2013. Đồng thời, quy định rõ TSC là tiền thuộc ngân sách Nhà nước, các quỹ tài chính Nhà nước ngoài ngân sách, dự trữ ngoại hối Nhà nước được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật có liên quan, không thuộc phạm vi TSC quy định tại Luật này.
Luật tách riêng một điều khoản về Đối tượng áp dụng, theo đó sửa đổi “tổ chức chính trị” thành “Cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam”; đồng thời đối với “tổ chức” bổ sung nội dung “tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật về hội” và bổ sung thêm đối tượng thứ 6 là Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến quản lý, sử dụng TSC.
3. Phân loại TSC: Bổ sung nội dung “Phân loại TSC” nhằm chi tiết hóa, cụ thể hóa nội hàm thuật ngữ “TSC” được quy định tại Điều 3. Ví dụ, nêu rõ tài sản kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng là những tài sản nào, TSC cũng gồm TSC tại doanh nghiệp và tài sản của dự án sử dụng vốn nhà nước, hay tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân theo quy định của pháp luật là những tài sản nào (tài sản bị tịch thu, tài sản vô chủ…) và ngoài đất đai cũng liệt kê thêm các tài nguyên khác như nước, rừng, khoáng sản, nguồn lợi vùng biển,…
4. Về nguyên tắc quản lý, sử dụng TSC: Luật quy định 07 nhóm nguyên tắc để áp dụng thống nhất trong quản lý, sử dụng TSC, trong đó có một số nội dung nổi bật như sau:
- Chú trọng tới việc “giao quyền quản lý, quyền sử dụng” TSC hoặc các hình thức trao quyền khác cho cơ quan, tổ chức, đơn vị và đối tượng khác theo quy định nhằm xác định rõ chủ thể quản lý, sử dụng gắn với trách nhiệm của các chủ thể trong quản lý, sử dụng TSC;
- Bổ sung thêm quy định về việc TSC đều phải được quản lý, khai thác, bảo vệ và thống kê, kiểm kê làm nền tảng xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về TSC;
- Quán triệt nguyên tắc khai thác, sử dụng có hiệu quả TSC; TSC tại cơ quan, tổ chức, đơn vị phải được sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích, công năng, đối tượng, tiêu chuẩn, định mức, chế độ;
- Chú trọng nâng cao tính răn đe, phòng, chống tham nhũng, chống lãng phí trong việc quản lý, sử dụng TSC.
5. Khai thác nguồn lực tài chính từ TSC; Cơ sở dữ liệu quốc gia về TSC và Hệ thống thông tin về TSC: Coi TSC là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, quy định cụ thể 08 hình thức, phương thức khai thác nguồn lực tài chính từ TSC.
Bổ sung 01 Chương quy định về nội dung Hệ thống thông tin và Cơ sở dữ liệu quốc gia về TSC. Cơ sở dữ liệu này sẽ là kênh cung cấp thông tin tổng hợp quan trọng về TSC, đặc biệt là tổng nguồn lực TSC, làm cơ sở để các cơ quan nhà nước trong quá trình điều hành vĩ mô, điều hành ngân sách nhà nước, phục vụ Chính phủ điện tử, hướng tới mục tiêu quản lý chặt chẽ, công khai, minh bạch đối với TSC, đồng thời hiện đại hóa dữ liệu về TSC tạo thuận lợi cho việc giám sát.
6. Giám sát cộng đồng đối với TSC: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là cơ quan chủ trì giám sát; mục tiêu giám sát là để đảm bảo việc sử dụng, khai thác TSC đúng mục đích, đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình.
7. Các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý, sử dụng TSC: Bổ sung một số hành vi như: Cấm các hành vi chiếm giữ và sử dụng trái phép TSC; các hành vi bị nghiêm cấm trong việc đầu tư, giao và xử lý TSC; cụ thể hóa việc sử dụng, không sử dụng TSC không đúng mục đích, gây lãng phí, trái phép...; ngoài ra đối với việc thực hiện các quy định cũng yêu cầu không chỉ đầy đủ về nghĩa vụ mà còn phải đầy đủ "trách nhiệm"; bổ sung thêm “các hành vi bị nghiêm cấm khác„.
8. Xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng TSC: Đơn vị để xảy ra vi phạm sẽ tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý, xử phạt, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự và bồi thường theo quy định của pháp luật; người đứng đầu đơn vị có trách nhiệm giải trình, cũng bị chịu trách nhiệm hoặc liên đới chịu trách nhiệm và bị xử lý hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo tính chất, mức độ vi phạm.
9. Trách nhiệm quản lý nhà nước đối với TSC: Luật Quản lý, sử dụng TSC giao cho 06 cơ quan gồm: (1) Chính phủ; (2) Kiểm toán nhà nước; (3) Bộ Tài chính; (4) Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương; (5) Hội đồng nhân dân các cấp; (6) Ủy ban nhân dân các cấp. Theo đó, trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan quản lý Nhà nước có một số điểm mới như sau:
- Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước về TSC. Chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng TSC theo thẩm quyền; quy định chi tiết một số nội dung của Luật như: xử lý TSC, xử lý chuyển tiếp việc sắp xếp lại TSC tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị bảo đảm đúng mục đích, tiêu chuẩn, định mức (các tiêu chuẩn, định mức sử dụng TSNN trước đây giao Thủ tướng Chính phủ quy định); sử dụng TSC vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết.
- Bộ Tài chính là đơn vị giúp việc của Chính phủ, chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong việc thực hiện nhiệm vụ được phân công.
- Để tăng tính công khai, minh bạch, chức năng giám sát, xử lý vi phạm, Luật mới bổ sung trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm toán nhà nước - thực hiện kiểm toán việc quản lý, sử dụng TSC, các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng TSC và báo cáo, công khai kết quả kiểm toán theo quy định của Luật Kiểm toán nhà nước; mở rộng chức năng quản lý nhà nước đối với TSC của HĐND, UBND.
10. Về chế độ quản lý, sử dụng TSC: Có 05 Chương quy định nội dung này (từ Chương III đến Chương VII). Luật phân định rõ chế độ quản lý thành nhiều mục, trong đó đã điều chỉnh, bổ sung một số nội dung chủ yếu sau:
- Chế độ quản lý, sử dụng TSC tại cơ quan, tổ chức, đơn vị:
+ Đối tượng áp dụng được mở rộng, gồm 5 cơ quan, tổ chức, đơn vị (bổ sung đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổ chức chính trị - xã hội,...)
+ Điều chỉnh thẩm quyền ban hành một số tiêu chuẩn, định mức sử dụng TSC (trụ sở làm việc,  xe ô tô) tại cơ quan, tổ chức, đơn vị (do Thủ tướng Chính phủ quy định trước đây, nay giao Chính phủ ban hành).
+ Điều chỉnh chế độ quản lý, sử dụng tài sản là bất động sản đã giao cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp từ cơ chế áp dụng như cơ quan nhà nước theo Luật hiện hành sang cơ chế cho phép tổ chức được khai thác như đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ.
+ Bổ sung quy định số tiền thu được từ xử lý TSC tại cơ quan nhà nước được nộp vào tài khoản tạm giữ tại Kho bạc Nhà nước và số còn lại sau khi trừ đi các chi phí có liên quan đến việc xử lý TSC được nộp toàn bộ vào Ngân sách nhà nước.
+ Đơn vị sự nghiệp công lập không được sử dụng TSC để thế chấp hoặc thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự khác trong 03 trường hợp: (1) TSC do Nhà nước giao; (2) TSC được đầu tư xây dựng, mua sắm từ ngân sách nhà nước; (3) Quyền sử dụng đất (trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền cho phép).
- Bổ sung nội dung về “Chế độ quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng”, theo đó: Tất cả các tài sản kết cấu hạ tầng phải được giao cho đối tượng quản lý để xác định chủ thể chịu trách nhiệm trước Nhà nước trong quản lý đối với loại tài sản này. Và mọi tài sản kết cấu hạ tầng phải được bảo trì theo quy định, nhằm duy trì tình trạng kỹ thuật và an toàn khi sử dụng. 
- Bổ sung nội dung về “Chế độ quản lý, sử dụng TSC tại doanh nghiệp”, với một số điểm cần lưu ý sau đây:
+ Việc trang bị, sử dụng xe ô tô cho lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước theo tiêu chuẩn, định mức do Chính phủ quy định;
+ Đối với TSC do Nhà nước giao cho doanh nghiệp nhưng không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Luật quy định doanh nghiệp không được sử dụng tài sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự, góp vốn hoặc chuyển giao quyền sở hữu cho tổ chức, cá nhân khác; kinh phí sửa chữa, bảo trì tài sản (nếu có) do doanh nghiệp bảo đảm, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; doanh nghiệp có trách nhiệm hạch toán, tính hao mòn tài sản được giao theo quy định của pháp luật; số tiền thu được từ khai thác, xử lý TSC được sử dụng để chi trả các chi phí có liên quan, trả nợ vốn vay, vốn huy động (nếu có), thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước theo quy định của pháp luật, phần còn lại được nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước.
- Bổ sung quy định về “Chế độ quản lý, sử dụng tài sản của dự án sử dụng vốn nhà nước, tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân”; đồng thời điều chỉnh, bổ sung quy định việc xử lý tài sản xác lập quyền sở hữu toàn dân: Giao trách nhiệm lập phương án xử lý TSC cho cơ quan được giao thực hiện nhiệm vụ quản lý TSC; việc tổ chức bán tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có thể được thực hiện tập trung thông quan cơ quan được giao thực hiện nhiệm vụ quản lý TSC.
 - Chế độ quản lý, sử dụng, khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai, tài nguyên: Luật quy định nguyên tắc chung trong quản lý, sử dụng, khai thác nguồn lực; các hình thức, phương thức khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai, tài nguyên (với vị trí là một loại TSC quan trọng). Cụ thể: Đối với nguồn lực tài chính từ đất đai, các hình thức khai thác gồm: thu tiền sử dụng đất; thu tiền thuê đất, thuê mặt nước; thu thuế, phí, lệ phí liên quan đến đất đai; sử dụng giá trị quyền sử dụng đất để thanh toán cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình theo hình thức hợp đồng xây dựng - chuyển giao; khai thác quỹ đất để tạo vốn phát triển kết cấu hạ tầng; khai thác nguồn lực tài chính khác từ đất đai theo quy định.
11. Dịch vụ về TSC: Luật quy định tổ chức, cá nhân được cung cấp dịch vụ về TSC khi đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành (nếu có); cơ quan, tổ chức, đơn vị khi thực hiện đầu tư, xây dựng, mua sắm, thuê, bảo trì, bảo dưỡng, góp vốn, cho thuê, liên doanh liên kết, bán, chuyển nhượng, thanh lý, tiêu hủy TSC… được thuê các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện cung cấp dịch vụ; khai thác, sử dụng thông tin về TSC theo quy định và phải xin phép, phải chịu phí.
Từ khi Luật Quản lý, sử dụng TSC được Quốc hội khóa XIV thông qua đến nay, các văn bản do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo trình Chính phủ ký ban hành 13 Nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành 01 Quyết định và Bộ Tài chính ký ban hành 03 Thông tư hướng dẫn. Trong tổng số 17 văn bản dưới Luật nêu trên, qua nghiên cứu nội dung phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng thì NHPT thuộc đối tượng áp dụng và đề xuất vận dụng theo 06 văn bản, cụ thể như sau:
+ Nghị định số 151/2017/NĐ-CP ngày 26/12/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công;
+ Nghị định số 152/2017/NĐ-CP ngày 27/12/2017 của Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp;
+ Nghị định số 167/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017 của Chính phủ quy định việc sắp xếp lại, xử lý tài sản công;
+ Quyết định số 50/2017/QĐ-TTg ngày 31/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị;
+ Thông tư số 37/2018/TT-BTC ngày 16/4/2018 của Bộ Tài chính hướng dẫn một số nội dung về sắp xếp lại, xử lý nhà, đất theo quy định tại Nghị định số 167/2017/NĐ-CP ngày 31/12/2017 của Chính phủ quy định việc sắp xếp lại, xử lý tài sản công;
+ Thông tư số 45/2018/TT-BTC ngày 07/5/2018 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Trên đây là một số nội dung mới về Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số 15/2017/QH14 và những văn bản tài liệu dưới Luật cần nghiên cứu để áp dụng và vận dụng trong nội bộ NHPT./.

Phòng Quản lý đào tạo & BDCB - Trung tâm Đào tạo và NCKH
 

Tìm theo ngày :